Κυριακή, 10 Δεκεμβρίου 2017

O Mike Kelley προσπαθούσε πάντα να επιστρέψει



Καθώς μεγαλώνω κάποιες συμπτώσεις δεν μου μοιάζουν καθόλου τυχαίες. Ή, για να βελτιώσω το νόημα της προηγούμενης πρότασης, οι πράξεις μου χαρακτηρίζονται συνεχώς από ένα μικρότερο ποσοστό τυχαιότητας. Καταστάσεις, νοήματα και σκέψεις συνδέονται χρονικά και χωρικά, συχνά προς κατάπληξη μου, η οποία βαίνει μειούμενη καθώς κάθομαι να τα αναλύσω. Την ίδια μέρα που αποφάσισα, επιτέλους, να επισκεφθώ την έκθεση του σπουδαίου Mike Kelley στο Μουσείο Κυκλαδικής, μετεφηβικά μου ακούσματα πήραν ξανά τη θέση τους στο πικάπ. DNA και Joy Division μετά από πολύ καιρό. Επέστρεφα και εγώ σε ήχους οι οποίοι συνοδεύονταν από εικόνες, μυρωδιές, και περασμένα συναπαντήματα.

Το πολιτισμικό background του Mike Kelley μου ήταν πάντα απόλυτα κατανοητό. Το μετά τα 60's underground, το πανκ, η καλιφορνέζικη εναλλακτική κουλτούρα (τόσο κοντά στην απύθμενη γκλαμουριά του Hollywood) και, αργότερα, το hardcore γύρω από ένα κύκλωμα εναλλακτικών και indie καλλιτεχνών. Έχω περιγράψει ξανά (δες εδώ) τη σύνδεση του Kelley με τους Sonic Youth, το seminal Dirty των ιδίων με τα έργα του Kelley. Αυτό που μου συνέβη ήταν πως μέσω εκείνου του άλμπουμ -και της μανίας μου να μελετώ με λεπτομέρεια το artwork- ήρθα, ίσως για πρώτη φορά σε άμεση και πλήρη επαφή (εικόνες και ήχοι σε ένα συντεταγμένο σώμα) με τον κόσμο της εναλλακτικής contemporary τέχνης.

Δεν θα ήθελα να αναφερθώ  σε αυτό, όμως. Δεν με ενδιαφέρει. Και ο ίδιος ο Kelley δεν ανήκε επακριβώς σε αυτό τον κόσμο. Η όψη του ως ένας άλλος nerd έτοιμος να εκραγεί στο άκουσμα μια κιθάρας ή μιας μπασογραμμής μου ήταν εξαιρετικά οικεία. Την είχα δει κάμποσες φορές σε συναυλίες ή στα διάφορα, λίγα, στέκια που η ηλικία μου επέτρεπε να πηγαίνω. Έχω μπει, πλέον, σε πλήρες mode επιστροφής, το 'χω ανάγκη και το ξέρω.

Η συγκίνηση που μου προκάλεσαν τα δεκαεφτά έργα ήταν ευθέως ανάλογη με τους πολλαπλούς κόσμους των οχτώ φωτογραφιών του Ah...Youth! που οι S.Y. επέλεξαν τότε (σε άλλη μία έξυπνη και μοντέρνα επιλογή από την πλευρά τους). Τα κοίταξα και τα ξανακοίταξα στην έκθεση, αυτή τη φορά με τα μάτια του ενήλικα. Δεν ξέρω ποια μάτια βλέπουν καλύτερα όμως. Εδώ να πω, πως ένα από αυτά τα έργα κόσμησε δις ως στάμπα κάποιο t-shirt μου...

Ο κόσμος του Mike Kelley δεν μου ήταν σαφής τότε. Στις αισθήσεις του έφηβου η νοσταλγία δεν είναι προτεραιότητα, αποτελεί σχεδόν παράλογη παρασπονδία. Στο τώρα μου, όμως, με ένα πρόσφατο θάνατο να αποτελεί ασήκωτη μονιμότητα, η διαδικασία της επιστροφής είναι κάτι το τρέχον και υπαρκτό. Πίσω από αριστουργηματικά εικαστικά έργα του όπως το Girl ή το Empathy Displacement: Humanoid Morphology διακρίνω μια επίθεση στο τώρα, κάτι σαν μια κραυγή με την ελπίδα πως αυτή θα οδηγήσει σε ένα παρελθόν ιδανικό ή ακόμη χειρότερα εξιδανικευμένο. Γιατί πέρα από τη μεγάλο συγκινησιακό φόρτο τα έργα του μου μοιάζουν ως μια απελπισμένη κραυγή-προσπάθεια για επιστροφή. Καλοδεχούμενη στο τώρα μου.

Πίσω από τις, συγκινητικά  διεστραμμένες λούτρινες συνθέσεις του, κρύβεται η προσπάθεια ενός ενήλικου να ανά-συνθέσει τον παιδικό του κόσμο, να τον προκαλέσει, να ανοίξει μέσα από αυτές μια νέα πόρτα ώστε να γυρίσει σε αυτόν, στην αληθινή σου πατρίδα Mike Kelley. Και, γελάω όπως θα γέλαγες και εσύ, αναλογιζόμενος ότι η πλειοψηφία των έργων ανήκει σε αυτό το σίχαμα και μεγάλο συλλέκτη μοντέρνας τέχνης (πρώην πρόεδρο του Σ.Ε.Β. by the way) Δημήτρη Δασκαλόπουλο. Αλλά το ήξερες και εσύ καλά, πολλά δεν ήταν και δεν είναι όπως τα θέλουμε. Ίσως για αυτό, τουλάχιστον, επέλεξες εσύ τον τρόπο της αποχώρησης σου, ας την πούμε αυτοκτονία.

Στα δικά μου μάτια, το έργο του Kelley, ένα μικρό μέρος του οποίου θαυμάζουμε στη συγκεκριμένη έκθεση, αποτελεί απόδειξη ενός σπουδαίου σύγχρονου καλλιτέχνη, γειωμένου σε μια από τις σημαντικότερες υποκουλτούρες του δεύτερου μισού του 20ου αιώνα, του rock n' roll. Όπως και στην ίδια τη μουσική, αξίζει να ξύσεις το πρώτο στρώμα επιθετικότητας και ιονίζουσας ενέργειας για να βρεις από κάτω αγάπη, ελευθερία, πάθος και την ανάγκη εκπλήρωσης της Ουτοπίας. Αυτής που έψαχνε και ο Mike Kelley με μια μανία που με κάνει να τον αγαπώ ακόμη περισσότερο και να ελπίζω ακόμη παραπάνω πως και εγώ, κάποτε, θα βρω τη δική μου.

Κυριακή, 19 Νοεμβρίου 2017

Η λέξη αντιφασίστας



"Η λέξη αντιφασίστας μπορεί μια μέρα να γίνει εκνευριστική και άχρηστη όσο η λέξη φασίστας; Τι θα απογίνουν τότε τα ιδανικά και τα οράματα της Αντίστασης; Θα ξαναγύριζε ο κόσμος στην πολιτική ισχύος και στις γνωστές διαδικασίες;"

Ιταλός αντιφασίστας, μέλος της ιταλικής αντίστασης στο βιβλίο του C.Pavone για τα χρόνια της ιταλικής αντιφασιστικής Αντίστασης

Τρίτη, 24 Οκτωβρίου 2017

Η λειτουργία της ηθικής



H λειτουργία της ηθικής δεν είναι τόσο να τονίζει τα ελαττώματα του ανθρώπου και να τον κατηγορεί για τα "αμαρτήματα" του, όσο να ενεργεί σε θετική κατεύθυνση, απευθυνόμενη στα καλύτερα ένστικτα του ανθρώπου. Καθορίζει και εξηγεί τις λίγες θεμελιακές αρχές, που, χωρίς αυτές τα ζώα και οι άνθρωποι δεν θα μπορούσαν να ζουν σε κοινωνία. Αλλά μετά απευθύνεται και σε κάτι ανώτερο από αυτό: στην αγάπη, το θάρρος, την αδελφοσύνη, τον αυτοσεβασμό, την συμφωνία ενός ανθρώπου με το ιδανικό του. Λέει στον άνθρωπο ότι, αν θέλει να ζήσει μια ζωή στην οποία θα ασκεί πιθανόν πλήρως όλες τους τις σωματικές, διανοητικές και συναισθηματικές δυνάμεις, πρέπει μια για πάντα να εγκαταλείψει την ιδέα ότι μπορεί να την κατακτήσει αδιαφορώντας για τους άλλους.

Π.Κροπότκιν "Ηθική" (Εκδ. Νησίδες)

Τρίτη, 17 Οκτωβρίου 2017

Vanishing Voice (να μη χάσω τη φωνή σου)



Τις μέρες αυτές διαβάζω την Ηθική του Κροπότκιν ( ξέρω δεν θα σου άρεσε αυτό-με αδικείς ) και οι μεταφυσικές μου σκέψεις πληθαίνουν, πνίγοντας με πολύ συχνά. Κοίτα πατέρα, μπορεί ο Προυντόν και ο Μπακούνιν να είναι τα πιο σημαντικά ονόματα, στη δική μου ψυχή, όμως, μιλούσαν περισσότερο η τολστοϊκή αγωνία του Κροπότκιν και η συμπόνια με την αγάπη για τον απλό άνθρωπο του Μαλατέστα. Ελπίζω και πάλι να μη θυμώνεις.

Ακούγοντας άλλη μια κατάθεση κραυγών ατάκτως εριμένων από τη διαλυμένη πλέον μουσική κολεκτίβα των Vanishing Voice σκέφτηκα εσένα. Μάλλον ψάχνω αφορμές για να το κάνω. Για μια πενταετία περίπου - από το 2003 μέχρι το 2008 - κατέθεταν μια σειρά χαμηλών τόνων και χαμένων στο διάστημα εξωτερικεύσεων για την μετά την 11η Σεπτεμβρίου δυστοπική πραγματικότητα. Όπως εμφανίζονταν, έτσι εξαφανίζονταν, με τη φωνή τους κάπου στα βάθη δίσκων βινυλίου (εννίοτε και σε λίγα cd ) για τους λίγους που τους ακολούθησαν. Αυτούς τους δίσκους μάζεψα και εγώ μπαμπά έναν προς έναν. Άλλος ένας λόγος να θυμώνεις με αυτή την τρέλα μου, το ξέρω.

Η μουσική τους διέθετε τη βάση - το ατελείωτο ψυχεδελικό kraut τζαμάρισμα - για να μιλήσει στα κινούμενα ( διψασμένα για χορό ) μόρια των πολλών και τη διάθεση για πειραματισμό, περιπέτεια και θόρυβο ώστε να ερεθίζει τις νευρικές απολήξεις λιγότερων.

Με κάποιο παράξενο ίσως και τυχαίο τρόπο η μουσική τους μπαινοβγαίνει στη ζωή μου εδώ και μια δεκαετία. Βρέθηκα να σχετίζομαι με αυτή ως μια ελευθεριακή ερωμένη. Άλλοτε ήταν ολοκληρωτικά ποθητή σε 'μένα, άλλες φορές την προσπέρασα χωρίς να τρέχει κάτι. Αυτή τη φορά, αυτές τις μέρες της θλίψης, γαντζώθηκα επάνω της, πάνω σε αυτό το cd.

Οι δύο λέξεις που διάλεξαν να αυτοτιτλοφορηθούν, ταιριάζουν στο τρωγλοδυτικό ηχητικό τους φάσμα. Αρχέγονες φωνές και ερωτικά ψιθυρίσματα, ηλεκτρισμός μαζί με tribal ρυθμούς.  Είμαι σίγουρος πως διέθεταν την ικανότητα να στήσουν ένα μικρό ψυχεδελικό πανηγυράκι στη μέση ενός δρόμου. Με drugs ή όχι. Συγνώμη, αυτό μου ξέφυγε.

Μα, κυρίως, αυτό που κόλλησε μέσα μου, που τους ταυτοποίησε ως κάτι σημαντικό στο ασυνείδητο μου, ήταν αυτό που δεν εκφράζεται.  Τα μόρια και τα άτομα μου έφτασαν στην πλήρωση με τους ήχους τους ( βλέπεις, συχνά δεν θέλω να μιλώ για "μουσική" -  αυτό δεν το ήξερες ). Την ίδια πλήρωση που αισθάνομαι όταν σε ανακαλώ. Έστω και αν είσαι τόσο ζωντανός μέσα μου. Και την ίδια αγωνία που εκφράζει το όνομα που διάλεξαν. Να μη χάσω τη φωνή σου από μέσα μου. Ποτέ.