Πέμπτη 19 Ιανουαρίου 2017

I am not (an) artist



Μία δεκαετία, περίπου, έχει περάσει από ένα παλιό τεύχος του WIRE. Στο εξώφυλλο του είχε την Oblivia των Smegma, αυτή την εξαίσια πανέμορφη ασχημούλα, να χαμογελά με αθωότητα και ηδυπάθεια. Μια weirdo με τα όλα της, από αυτές που ευδοκιμούν στον, κατά τα άλλα αδυσώπητο, κόσμο της music business των ΗΠΑ.
Πολλές φορές, όχι πάντα όμως, η εικόνα είναι πράγματι ικανή να εκφέρει χίλιες και περισσότερες λέξεις. Μαζί και πολλαπλά νοήματα, υπονοούμενα και νύξεις. Εκείνο το εξώφυλλο, μέσα από την προφανή naivite του, εμπεριείχε όλη την ισtoρία της κολεκτίβας των Smegma. Mια ομάδα ανθρώπων η οποία ανδρώθηκε στο τοξικό, δηλητηριώδη κόσμο, του Λος Άντζελες (και, ίσως, ακριβώς γι' αυτ;o ήταν αυτοί που ήταν) και από τις αρχές των 70's ξεκίνησε με σκοπό να μην ακολουθεί καμιά νόρμα.




Ο τίτλος αυτού  του καταπληκτικού box set είναι το ίδιο ξεκάθαρα δηλωτικός για τις αισθητικές τους προθέσεις. Δεν ήταν καλλιτέχνες, δεν ήθελαν να είναι και θα το ακούσεις να το λένε σε αρκετές στιγμές πριν από κάποια λάιβ ηχογράφηση. Πίσω από αυτή την, αρχικά αρνητική, αποτίμηση των εαυτών τους κρύβεται η αναρχική προσέγγιση του dada απέναντι στα καθιερωμένα της τέχνης. Προσοχή όμως. Οι "μουσικές" που καλύπτει χρονολογικά αυτό το κουτί των έξι βινυλίων και του ενός dvd (από το 1973 μέχρι το 1988), δεν σε οδηγούν σε μια νοσταλγική περιπλάνηση του πάλαι ποτέ ριζοσπαστικού dada. Η καλλιτεχνική προσέγγιση των Smegma είναι γειωμένη στο τώρα και κουβαλάει την άρνηση, το αναρχικό χιούμορ και την πρόκληση του dada στο σήμερα-έστω στο τότε.
Ξεκινώντας από τις δύο πρώτες χρονικά καταθέσεις τους, τα αριστουργήματα Glammour Girl και Pigs for Leper, γίνεται αμέσως σαφές το πόσο μέσα στην εποχή τους βρίσκονταν. Τα δύο αυτά βινύλια είναι αρκετά πανκ-τόσο ηχητικά, όσο και αισθητικά-ώστε το γκρουπ (αν μπορείς να αποκαλέσεις έτσι το συνεχές rotation ανθρώπων γύρω από το όνομα Smegma), να  καλείται σε διάφορα πανκ clubs και φεστιβάλ και αυτοί να ανταποκρίνονται με χαρά. Η διπλή κασέτα Spontaneous Live, η οποία περιέχεται αυτούσια εδώ, θα μπορούσε να μπερδέψει τον αμύητο πως ακούει μια ορίτζιναλ πανκ μπάντα.




Και όμως. Οι Smegma έδωσαν τις δικές τους μάχες με το θηρίο. Τρελαίνομαι από χαρά και από συγκίνηση σκεφτόμενος πως ποτέ δεν το διαφήμισαν, ήταν γι 'αυτούς κάτι φυσιολογικό να αντιμετωπίσουν την επαχθή πραγματικότητα της μουσικής βιομηχανίας με το δηλητήριο του χιούμορ και την ειρωνεία απέναντι σε καθετί αμερικάνικο. Ο τρόπος που κινούνται από την ψυχεδέλεια στον πειραματισμό και από την baffoonery ενός αυτοσχεδιασμού των found objects στον γκαράζ κιθαριστικό θόρυβο, καθόρισε ολόκληρη την παρέα που πήρε τον (συγκλονιστικά οραματικό) τίτλο Los Angeles Free Music Society.Αντιμετώπισαν τους εαυτούς τους, το πρωτογενές τους υλικό (την τέχνη τους δηλαδή) αλλά και όσους/ες επιθυμούσαν να προσέξουν, με τέτοια συνεπή ασοβαρότητα που τους έκανε όσο περισσότερο σοβαρούς γινόταν.
Η χρήση κάθε είδους σύγχρονου μέσου για την παραγωγή ενός μηνύματος τους τοποθετεί εύκολα στην κατηγορία των contemporary artists. Άλλωστε αρκετοί της παρέας (πέρα από αγαπημένοι και ως σόλο καλλιτέχνες) διακρίθηκαν ( με οποιονδήποτε τρόπο συνέβη αυτό) και σε άλλες από τις τέχνες. Μέσα από το καταπληκτικό σουρεαλιστικά ποιητικό artwork έρχεσαι σε επαφή με τον κόσμο των handmade εικόνων τους, ο οποίος είναι και αυτός επαρκέστατα και ακριβέστατα δηλωτικός για το τι θα ακούσεις. Σε πολλές στιγμές με έπιασα να χαζεύω τις εικόνες τους και να νοιώθω τις πολλαπλές τους δονήσεις μέσα μου. Το γεγονός πως, αυτές οι εικόνες, δημιουργήθηκαν από μέλη της κολεκτίβας ίσως δεν θα έπρεπε να το αναφέρω καν.

Το αναρχικό πρόταγμα του κόσμου που υπάρχει, βιώνεται και συνεχώς πολλαπλασιάζεται μέσα στον υπάρχον, παίρνει σάρκα και οστά στη δική τους, καθολική, πρόταση.

Κυριακή 8 Ιανουαρίου 2017

Το dada



"Το dada επαναλαμβάνει μια παράδοση εδραιωμένη καλά μέσα στην ιστορία της ποίησης. Τη συνέχισε αντιτάσσοντας το παράλογο του στο παράλογο του κόσμου, κάνοντας αισθητό αυτό το παράλογο με τον ηθελημένο παραλογισμό της ενέργειας του. Χτύπησε τη γλώσσα και τη λογική, ακρογωνιαίους λίθους της κοινωνίας.
Έζησε τον παραλογισμό του μέχρι την ίδια του την αποσύνθεση. Οι υπερρεαλιστές, κρατώντας αυτά τα χαρακτηριστικά, προσπάθησαν να διακριβώσουν την αντικειμενική τους υπόσταση. Η κατευθυνόμενη σκέψη στους υπερρεαλιστές επιβεβαιώνεται και πάλι, αλλά έχει σαν αντικείμενο τη μάζα των γνώσεων που προέρχονται από τη μη-κατευθυνόμενη σκέψη, ιδιαίτερα από το όνειρο και τις εξωλογικές δυνάμεις, αυτές δηλαδή που δεν έχουν ακόμη διασαφηνισθεί. Ο υπερρεαλισμός καταγίνεται με τη μελέτη της λειτουργίας των δυνάμεων της φαντασίας προκαλώντας τεχνητά έκτακτες ψυχικές καταστάσεις. Εξ' άλλου η επανάσταση του dada, ατομική, αναρχική και άγονη, προσανατολίζεται προς μια δράση συλλογική με χαρακτήρα μαρξιστικό, επαναστατικό. Το πρόβλημα της ταύτισης της ποίησης με την επανάσταση έχει τεθεί από τότε σε μια βάση συγκεκριμένη, τη δράση των εργατικών κομμάτων."

Τριστάν Τζαρά, Ο Υπερρεαλισμός και ο Μεταπόλεμος (Εκδ. Ύψιλον)

Πέμπτη 29 Δεκεμβρίου 2016

d.i.y. Άσιμος



Η επιστροφή της μικρής δισκογραφικής b-otherside στην εργογραφία του Νικόλα Άσιμου, μετά τη θαυμάσια συλλογή Αρνήθηκα Πολλά, είναι πιθανότατα το δισκογραφικό γεγονός της χρονιάς για τη μικρή Ελλάδα.

Θεωρώ τον Άσιμο, πέρα από το μεταθανάτιο-συχνά μυθοποιητικό-hype του, έναν παραγνωρισμένο καλλιτέχνη. Παραγνωρισμένο και ταμπελιασμένο γιατί πέρα από το προφανές, τις αβαρίες μια ζωής φορεμένης με πεισματική αξιοπρέπεια και ενός θανάτου μόλις λίγο πριν τα σαράντα, ο καλλιτεχνικός του βίος ταυτοποιήθηκε συνθηματολογικά. Λίγο τρελός, λίγο γραφικός, πολύ αρνητικός απέναντι σε κάθε είδους μεταπολιτευτική μόδα, ταυτίστηκε με τα Εξάρχεια και τις δυναμικές που αναπτύχθηκαν μέσα στην πρόσφατη ιστορία αυτής της εμβληματικής περιοχής που όλο αυτό μεταμορφώθηκε στην ευχή και την κατάρα του.

Και όμως. Πέρα απ τις κυκλοφορίες στη Minos-EMI ( θα έπεφταν να τον φάνε αν ζούσε σήμερα γι' αυτό το γεγονός, άραγε;) οι οχτώ κασέτες (οι οποίες με βάση τις υποσχέσεις της εταιρίας θα κυκλοφορήσουν όλες!) που κυκλοφόρησε μόνος στην περίοδο 1978-86, ξεχασμένες πίσω στο χρόνο, φανερώνουν πολλά περισσότερα από όσα η εικόνα που έχουν στο μυαλό τους οι πολλοί επιβάλει.

Ξεκάθαρα d.i.y. παραγωγές ηχητικά και αισθητικά αποτελούν στην ουσία νέα από το μέτωπο μιας καλλιτεχνικής δημιουργίας που φυτοζωούσε έξω από τα όρια της μεταπολιτευτικής αριστερής αφήγησης. Σε αυτές τις δύο πρώτες κασέτες-που επανακυκλοφορούν σε βινύλιο για πρώτη φορά-τις Με το βαρέλι που για να βγει το σπάει και το Είμαι παλιάνθρωπος ο Άσιμος έχει αφομοιώσει την αμερικάνικη protest τραγουδοποιία των 60's και πειραματίζεται βάζοντας έντονα δικά του στοιχεία.

Ποίηση, spoken word, σουρεαλισμός, κοινωνική κριτική και ένα attitude που παραπέμπει ευθέως στους ρεμπέτες (όταν μόλις τότε το ρεμπέτικο έβγαινε προς το mainstream) σε αντιπαράθεση με τη δική του, ιδιόρρυθμη, ιδιοσυγκρασία η οποία μετέτρεπε τις ερμηνείες του σε μίνι-πρόζες βουτηγμένες στο μαύρο χιούμορ. Η καλλιτεχνική του υπόσταση απαιτούσε την απόλυτη ειλικρίνεια και την έλλειψη κάθε φτιασιδώματος στα τραγούδια του. Κατανοώ την ταύτιση πολλών με τις δημιουργίες του ως συνθήματα που έπιαναν λογικές και χυδαιότητες της εποχής από το σβέρκο. Κάποιες στιγμές μου θυμίζει τα πολιτικοποιημένα graffitti και τον τρόπο που αυτά σου κλέβουν τη ματιά και κολλάνε μέσα σου, σημαδεύοντας τη μνήμη σου και τη συγκεκριμένη γωνιά της πόλης.

Ελπίζω, επιτέλους τώρα που τα χρόνια πέρασαν και διάφορα ονόματα και ονοματάκια σταμάτησαν να σκυλεύουν πάνω του, με αυτές τις νέες κυκλοφορίες οι δημιουργίες του να πάρουν την θέση που τους αναλογεί ως μικρά underground διαμάντια. Και έτσι, πλέον, να τη βρίσκει και αυτός.

Κυριακή 25 Δεκεμβρίου 2016

Evan Parker-Frank Perry




Η πραγματικότητα έχει, συχνά, δύο όψεις. Μπορεί και περισσότερες βέβαια. Η μία βασίζεται στο τώρα, στο πως κρίνουμε και αντιλαμβανόμαστε το παρόν, και η άλλη με τον τρόπο που αξιολογούμε όσα συνέβησαν στο παρελθόν. Πολύ συχνά η αξιολόγηση στο τώρα απέχει παρασάγγας από όσα συνέβησαν τότε.
Πιάνω τον εαυτό μου, προφανώς δεν είμαι ο μοναδικός βέβαια, να αξιολογώ διαφορετικά όσα άκουσα ή έζησα. Προσωπικές αξιολογήσεις-που αλλάζουν με τον καιρό-μεταβάλουν όσα πίστευα και ακριβώς ίδια γεγονότα τα αντιμετωπίζω από άλλη σκοπιά. Στην τέχνη της μουσικής η μυθοποίηση εποχών, σκηνών αλλά και γεγονότων αποτελεί θέσφατο καιρό τώρα. Πολλές φορές αυτή η διαφορετική οπτική αποτελεί μια θαυμάσια εναλλακτική ιδεών και απόψεων ενώ για τόσες άλλες προκαλεί την προβληματική της συντηρητικοποίησης των οπτικών μας.

Ακούγοντας αυτή την ηχογράφηση, από τις αρχές του 1972, τη χρυσή εποχή που ο ευρωπαϊκός αυτοσχεδιασμός έστηνε το μύθο του (για να χρησιμοποιήσω έναν βαρύ λεκτικό βερμπαλισμό), δεν μπορείς να μη σχολιάσεις τη μέτρια ποιότητα της ηχογράφησης. Κλασσική περίπτωση, για να θυμηθώ ένα φίλο, των κυκλοφοριών της Qbico. Από εκεί και πέρα, όμως, αρχίζουν τα δύσκολα. Το επείγον της ηχογράφησης φανερώνεται ήδη από το flyer του live, μιας οριακά d.i.y. κατάστασης πολύ πριν αυτά τα τρία αρχικά γίνουν θέσφατο. Τον καιρό εκείνο, κοντά μισό αιώνα πριν πλέον, οι μουσικοί που αντιλαμβάνονταν τον εαυτό τους ως αυτοσχεδιαστές ακολουθούσαν, συχνά, το δρόμο της ριζοσπαστικοποίησης χωρίς, απαραίτητα, να τοποθετούν οποιαδήποτε πολιτική ταμπέλα πάνω τους.

Δεν συμφωνώ με αυτή την επιλογή, αλλά από την άλλη οφείλω να αναγνωρίσω πως ένα σωρό από τις καλλιτεχνικές καταθέσεις εκείνης της εποχής αποτελούν μηνύματα από το μέτωπο. Η μουσική βιομηχανία, αρχές των 70's, κατακτούσε όλα τα μήκη και τα πλάτη που μπορούσαν να αποφέρουν κέρδη, οπότε οι επιλογές σπουδαίων καλλιτεχνών όπως ο Evan Parker αποτελούσαν οικονομικές αυτοκτονίες, Ξεκάθαρα, λοιπόν, γράφω αυτές τις γραμμές μέσα σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο. Το παραδέχομαι και το αποδέχομαι. Μιλάμε για μυθοποίηση λοιπόν.

Αλλά το γεγονός αυτό εδράζεται σε κάποιες πραγματικότητες, μέρη των οποίων περιέγραψα παραπάνω. Ακούγοντας αυτό το δίσκο, ξεπερνώντας το σκόπελο του κακού ήχου, δεν μπορείς παρά να μείνεις με στόμα ανοιχτό από τα συμβαίνοντα. Σαφέστατα, όσο και αν ο Frank Perry ήταν και παραμένει σπουδαίος μουσικός, ο Parker σε αφήνει έκθαμβο με το παίξιμο του. Η χαμηλού προφίλ ηχητική επίθεση από το σοπράνο σαξόφωνο του Parker αποτελούσε ένα μέρος των τρικ που διέθετε η τεράστια φαρέτρα του Άγγλου μουσικού εκείνη την εποχή. Εσένα που διαβάζεις αυτές τις γραμμές σε παραπέμπω στο περισσότερο seminal έργο εκείνης της εποχής, το The Topography of The Lungs, για να ακούσεις τι και πως και γιατί.

Μέσα στα χρόνια που αφέθηκα να χαθώ στις ελλειψοειδείς διαδρομές της free jazz, μπορώ να σε διαβεβαιώσω πως ο τρόπος που φέρθηκε ο Parker στο σαξόφωνο του και η μορφή που πήρε ο ήχος του, ζωντανά και σε ηχογραφήσεις, είναι one of a kind. Και βάζω και τον Coltrane στην συζήτηση. Μέσα στα λιγότερο από σαράντα λεπτά της ηχογράφησης μεταφέρεσαι σε μια εποχή και σε ένα μέρος-το Λονδίνο-όπου κάποιοι, πολύ λίγοι υποθέτω, γίνονται μάρτυρες ενός ντουέτου (μια και ο Derek Bailey δεν κατάφερε να συμμετέχει) που σχημάτισε ξανά τη μορφή της τζαζ και συνέβαλε αυτή η κάποτε οριοθετημένη μουσική να μετασχηματιστεί σε μια τέχνη που, πλέον, δεν γνωρίζει ταμπέλες και όρια.